رئیسی برجام را به فرجام می رساند؟
ایرنا- نوع مواجهه دولت سیزدهم با توافق هستهای و تحریمهای پرشمار آمریکا؛ موضوعی که رئیسجمهوری منتخب موضعی متعادل نسبت به آن اتخاذ کرد. حال باید دید دولت سیزدهم در مسیر دشوار احیای برجام تا چه اندازه پایبند به شعارهای خود خواهد بود.

احیای برجام و ادامه مذاکرات وین به دولت سیزدهم واگذار شد. با موضعگیریهای مثبت رئیسجمهوری منتخب درباره پایبندی به برجام و التزام دولت آینده به توافقی که نظام جمهوری اسلامی بدست آورده است، افق روشنی از نتیجه مذاکرات احیای برجام پیش رو قرار داد. در این میان آنچه اهمیت دارد، دقت در نکات آخرین گزارش برجامی دولت دوازدهم به مجلس و رویکردهای مورد نیاز دولت سیزدهم است که در سایه تدابیر رهبری و شورای عالی امنیت ملی قابل تحقق است. در این میان بررسی تارنماها و خبرگزاریهای داخلی نشان میدهد که رسانههای داخلی به بررسی جنبه های مختلف این اتفاق مهم پرداخته اند.
مجلس یازدهم احیای برجام را محال کرد
فریدون مجلسی دیپلمات پیشین کشور در گفت وگو با روزنامه آرمان ملی اظهار داشت: آمریکا مدعی است که ایران شهروندان این کشور را به گروگان گرفته است و برای آنها سخت است که زیر بار مبادله زندانیان ایرانی با زندانیان آمریکایی بروند. این مقولهای مجزا از مذاکرات وین است؛ زیرا مذاکرات وین تا روی کار آمدن دولت سیزدهم به تعویق افتاده است. باید توجه کرد که کار در دولت سیزدهم سخت است. باید توجه داشت که مجلس پیگیر مصوبات خود است و میخواهد اجازه ندهند تا ایران با آمریکا مذاکره کند. از سوی دیگر مجلس دولت را موظف کرده است تا زمانی که طرفهای دیگر برجام تمامی شروط ایران را نپذیرفتهاند، نمیتواند توافق کند. یعنی اینکه توافق برجام موکول به انجام امر محال شده است و همین امر کار را برای دولت آینده برای احیای برجام سخت میکند. تاکید میکنم که اشخاصی که مذاکرات را به این سمت هدایت می کنند، باید توجه داشته باشند که امروز مردم آمریکا تحریم نیستند و واردات و صادرات آنها با مانع مواجه نشده است، بلکه مردم ایران هستند که منتظر گشایشی هستند تا وضعیت معیشتشان بهتر شود. امروز دارو و درمان مردم ایران نیز در حال ضربهخوردن است؛ زیرا تحریم هستیم و حتی نمیتوانیم دراین عرصه نیز پول جابهجا کنیم. امروز هم آمریکا و هم ایران مسائل مختلف را به یکدیگر گره زدهاند و این نیز علت دیگری است که رسیدن به توافق را سخت کرده است.
برجام در اغماء؟
روزنامه ابتکار با درج گزارشی نوشت: گفتوگوهای وین درباره چگونگی بازگشت تهران و واشنگتن به برجام در تعلیق مانده است. به نظر میرسد برخلاف گذشته، ارادهها برای احیای برجام در پایتختهای گفتوگو کنندگان رنگ و بوی گذشته را ندارد. این در حالی است همه طرفها بر لزوم رسیدن به توافق در کمترین زمان، نگاه مشترک داشتند. آیا برجام دوباره به اغماء رفته است؟ تا پیش از دور پنجم گفتوگوها در وین، همه از سرعت دستیابی به توافقها خبر میدادند. گفته میشد؛ توافقها بر سر مسائل اصلی انجام شده و تنها برخی اختلافها در مسایل جزیی باقی مانده که در دور ششم، مرتفع خواهد شد. «میخائیل اولیانوف» رئیس هیئت روسیه در مذاکرات برجام که به نوعی سخنگوی گفتوگو کنندگان در وین نیز شده؛ حالا برخلاف گذشته دیگر گفتههایش رنگ و و بوی امید ندارد. او نیز که پیشتر وعده سرعت در دستیابی به توافقهای نهایی در وین را میداد، اکنون با تردید از آینده و دور هفتم گفتوگوها میگویدکه زمان آن برگزاری آن روشن نیست. ایجاد بنبست در دور ششم گفتوگوها و اعلام برخی دلزدگیها از گفتوگوهای فرساینده، نشان از وجود اختلاف برسر مسائل اساسیتر میان تهران و دیگر گفتوگوکنندگان به ویژه واشنگتن و تروئیکای اروپایی دراینباره دارد. در این حال، یک نکته نیز برجسته است؛ اینکه طرفهای اروپایی - آمریکایی برخلاف تصورات اولیه، چندان نگران از دست رفتن فرصتهایی نیستند که تهران را در موضع محکم تری قرار دهد. طرفهای غربی در حال القای این باور هستند که طولانی شدن روند گفتوگوها، تنها تهران را دچار مشکلات روزافزونی خواهد کرد که سرانجام آن، انتخاب سخت میان موقعیت حیثیتی و یا خروج از مشکلاتی است که بن بست در برجام و ادامه تحریمها بر اوضاع آشفته اقتصاد آن تاثیر گذاشته است. «آنگلا مرکل» صدر اعظم آلمان در دیدار با «جو بایدن» از همین منظر است که گفت: توپ اکنون در زمین ایران است. آمریکا، اروپا و حتی روسیه و چین، زیان خود را در صورت شکست گفتوگوهای برجامی، به ضرر سیاسی و ناکامی در ایجاد یک توافق بینالمللی خلاصه میکنند اما تصویر پیامد این شکست برای تهران در نگاه غرب و برخی ناظران میتواند دامنه وسیعتری از حیث اقتصادی، سیاسی، حقوقی و حتی حاکمیتی ایجاد کند. از همین روست که طرفهای غربی برای دستیابی به توافق با تهران از خود عجلهای نشان نداده و تصمیم را به تهران واگذاشتهاند. آخرین گزارش «محمد جواد ظریف» به مجلس نیز تاکید بر این مهم دارد که کف و سقف توافقهای ممکن در وین همانی است که در گزارش دهها صفحهای خود و همکارانش در وزارت امور خارجه به مجلس و دیگر نهادهای حاکمیتی ارائه کرده است. آنچه روشن است، مواضع مشترک و مورد توافق طرفهای آمریکایی - اروپایی و به تبع آن دو عضو بلوک شرقی گفتوگوها یعنی روسیه و چین در ارائه پیشنهادهایی است که در وین به تهران داده شده است. به عبارت دیگر اعضای گفت و گو کننده مستقیم و غیر مستقیم با تهران، تکلیف خود را با بسته پیشنهادی ارائه شده که در فرایندی مملو از چانه زنیها با طرف ایرانی خود روشن کرده و در انتظار پاسخ تهران هستند. طرفه اینکه تصریح کردهاند که اگرچه توافق در اسرع وقت، امتیازی برای همه طرفها محسوب میشود، اما کوتاه یا طولانی شدن آن با همه پیامدهایش، مربوط به اراده تهران است.
پیشبینی مطهری از سرنوشت برجام در دولت رئیسی
خبرگزاری برنا به نقل از علی مطهری، نماینده مردم تهران و نائب رییس مجلس دهم، آورده است: نظارت شورای نگهبان بر عملکرد نمایندگان یا رئیسجمهور در طول دوره خدمتشان هدفی است که شورای نگهبان سالهاست آن را دنبال میکند ولی این خواسته، مخالف قانون اساسی است. اداره درست کشور بدون روابط خوب با دنیا و احیای برجام و عادی شدن روابط مالی و بانکی ما با دنیا امکانپذیر نیست. کسانی که صحبت از خروج از برجام میکنند در واقع شعار میدهند. اینها همان کسانی هستند که از اجرا شدن برجام و بهرهمندی مردم از امتیازات آن جلوگیری کردند و ناخواسته با ترامپ و نتانیاهو هم داستان شدند و کشور را با مشکلات امروز مواجه کردند و مسئولیت این خطای خود را هم نمیپذیرند. دولت آقای رئیسی و هر دولت دیگری هم اگر بر سر کار بود باید با ۱+۴ در زمینه بازگشت آمریکا و ایران به برجام به توافق برسد، زیرا برجام بیشتر به نفع ایران است. نباید بر روی رفع تحریم های غیر برجامی و غیر ترامپی مانند تحریم به خاطر گروگانگیری که در واقع ما مقصر بودیم تأکید کنند. آنچه که تا امروز دولت آمریکا برای توافق پذیرفته مثبت است، نباید آن را از دست بدهیم. برای بقیه مسائل در آینده فرصت هست. من فکر میکنم آقای رئیسی این هوشیاری را دارد که منافع ملت ایران را زیر پا نگذارد و اسیر شعارهای تندروها نشود. بنابراین فکر میکنم توافق وین ظرف چند ماه آینده توسط دولت جدید امضا خواهد شد.
راه دشوار دولت سیزدهم در احیای برجام
به گزارش روزنامه همشهری، برجام در دولت دوازدهم احیا نشد یا به تعبیر رئیسجمهوری فرصت آن را به این دولت ندادند. حالا آنچه اهمیت دارد نوع مواجهه دولت سیزدهم با توافق هستهای و تحریمهای پرشمار آمریکاست؛ موضوعی که از نخستین نشست خبری سیدابراهیم رئیسی مطرح شد و رئیسجمهور منتخب موضعی متعادل نسبت به آن اتخاذ کرد. او حتی گفت که تیم دیپلماسی دولت آینده با هیأت مذاکره کننده ایران در وین به ریاست سیدعباس عراقچی در تعامل هستند، اما نکته اینجاست که بدنه حمایتی دولت سیزدهم از مخالفان سرسخت و دیرینه برجام تشکیل میشود و این سرنوشت توافق هستهای و ۶ دور مذاکرات وین برای احیای آن را دچار ابهامهای زیادی میکند؛ چراکه اگر سیاست این دولت ادامه راه دیپلماسی دولت قبل باشد، ممکن است تناقضهایی در پایگاه اجتماعی و بدنه رأی او بهوجود بیاید. در غیراین صورت نیز تحریمهای فزاینده ادامه دارد و ممکن است بار دیگر اجماعی جهانی علیه برنامه هستهای ایران ایجاد شود. بهنظر میرسد برای روشن شدن این وضعیت باید به این سؤال کلیدی پاسخ داد که اساسا سیاست خارجی در دولت سیزدهم تابع چه مولفههایی است؟
ریاض منتظر تعیین تکلیف برجام است
سایت خبری افکار نیوز به نقل از سید هادی سیدافقهی تحلیلگر مسائل سیاست خارجی نوشت: تحولات منطقهای با به پیروزی رسیدن جو بایدن در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا و حضور او در کاخ سفید، شکل جدیدی به خود گرفت و سرعت تحولات نسبت به قبل بیشتر شده است. عربستان سعودی سیاست یک گام به پیش و یک قدم به پس را در قبال ایران در پیش گرفته تا ببیند تکلیف برجام چه میشود و اینکه ایران حاضر است برای حل بحران یمن به آنها کمک کند یا خیر. سیاست خارجی ترامپ در منطقه غرب آسیا بسیار چالشبرانگیز بود. او به شدت تحت تاثیر اسراییل در این منطقه عمل میکرد و نسبت به متحدان سنتی آمریکا در منطقه رویکرد جدیدی هم در پیش گرفت. ترامپ برخوردهای توهینآمیزی با متحدان منطقهای آمریکا داشت؛ آمریکاییها برخورد تندی با محمد بن سلمان در ماجرای نزدیکی او با ترامپ و همچنین ماجرای قتل جمال خاشقچی داشتند. علاوه بر این حمایتی کاخ سفید از بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر سابق رژیم صهیونیستی میکرد، دیگر انجام ندادند و بایدن تلاش کرد از نتانیاهو فاصله بگیرد. تحولات یمن به نفع ارتش یمن و انصارالله در حال رقم خوردن بود و آنها در آستانه فتح مارب بودند اما آمریکاییها نخواستند صحنه یمن کاملا به سود انصارالله باشند بنابراین با دخالت خود، مانع از سقوط مارب به سود انصارالله شدند. اکنون سعودیها و اماراتیها درباره یمن اختلافاتی دارند. امارات در مناطق جنوبی یمن تسلط بیشتری دارد و درصدد تجزیه این مناطق است در حالی که سعودیها در شمال یمن هستند و همین مساله موجب خشم عربستان سعودی از امارات شده است.
برجام به اغماء رفته است؟
خبرگزاری ایمنا در یادداشتی به قلم جلال خوش چهره آورده است:طرفهای غربی در حال القای این باور هستند که طولانی شدن روند گفتوگوها، تنها تهران را دچار مشکلات روزافزونی خواهد کرد که سرانجام آن، انتخاب سخت میان موقعیت حیثیتی و یا خروج از مشکلاتی است که بن بست در برجام و ادامه تحریمها بر اوضاع آشفته اقتصاد آن تأثیر گذاشته است. «آنگلا مرکل» صدراعظم آلمان در دیدار با «جو بایدن» از همین منظر است که گفت: توپ اکنون در زمین ایران است. آمریکا، اروپا و حتی روسیه و چین، زیان خود را در صورت شکست گفتوگوهای برجامی، به ضرر سیاسی و ناکامی در ایجاد یک توافق بینالمللی خلاصه میکنند اما تصویر پیامد این شکست برای تهران در نگاه غرب و برخی ناظران میتواند دامنه وسیعتری از حیث اقتصادی، سیاسی، حقوقی و حتی حاکمیتی ایجاد کند؛ از همین رو است که طرفهای غربی برای دستیابی به توافق با تهران از خود عجلهای نشان نداده و تصمیم را به تهران واگذاشتهاند. آخرین گزارش «محمد جواد ظریف» به مجلس نیز تأکید بر این مهم دارد که کف و سقف توافقهای ممکن در وین همانی است که در گزارش دهها صفحهای خود و همکارانش در وزارت امور خارجه به مجلس و دیگر نهادهای حاکمیتی ارائه کرده است. آنچه روشن است، مواضع مشترک و مورد توافق طرفهای امریکایی - اروپایی و به تبع آن دو عضو بلوک شرقی گفتوگوها یعنی روسیه و چین در ارائه پیشنهادهایی است که در وین به تهران داده شده است. به عبارت دیگر اعضای گفتوگو کننده مستقیم و غیر مستقیم با تهران، تکلیف خود را با بسته پیشنهادی ارائه شده که در فرایندی مملو از چانه زنیها با طرف ایرانی خود روشن کرده و در انتظار پاسخ تهران هستند و تصریح کردهاند که «اگرچه توافق در اسرع وقت، امتیازی برای همه طرفها محسوب میشود، اما کوتاه یا طولانی شدن آن با همه پیامدهایش، مربوط به اراده تهران است.»
بدون برجام نمیشود کشور را اداره کرد
عزت الله یوسفیان ملا نماینده مردم آمل در مجلس دهم، در گفت و گو با خبرگزاری برنا در رابطه با "تعیین تکلیف نمایندگان مجلس برای دولت رییسی در حوزه سیاست خارجی و بحث خروج از برجام" گفت: اگر با کنار گذاشتن برجام میتوانند کشور را از سوئیفت و FATF بی نیاز کنند و تا حدی قدرت داشته باشیم که بتوانیم، نفت کشور را به فروش برسانیم و پول آن را دریافت کنیم و با دور زدن تحریم سوئیفت بانک مرکزی باز شود و پول ها به حساب مان انتقال یابد که مشکلی باقی نمیماند، اگر واقعا این معجزه را مجلس می تواند انجام دهد که بدون برجام و تصویب FATF ارز حاصل از فروش نفت را به کشور بیاورد و کالایی را صادر کردیم قدرت و توانایی اش را داشته باشیم که وجوه کالا را ارزی از آن کشورها بگیریم که در حقیقت یک معجزه است، آن وقت صحبت از خروج از برجام کنند. مگر ما می توانیم پول فروش نفت را با چمدان وارد کنیم؟! در یک حساب سرانگشتی ایران از کره جنوبی، ژاپن، عراق و ترکیه و کشورهایی مثل سریلانکا طلبکار است. بدون برجام نمی شود کشور را اداره کرد، مگر اینکه آقایان معجزه کنند، ولی وقتی آقایان می گویند برجام نه، باید بگویند که چگونه می توان اقتصاد کشور را به گردش در آورد و پولمان را راحت جا به جا کنیم. با خروج از برجام شرایط دشوار تر می شود مثلا در همین زمینه واکسن کرونا، ایران پول خرید واکسن را دارد کشورهای غربی هم شعار می دهند که برای خرید دارو حتی اگر عضو برجام هم نباشید مشکلی وجود ندارد اما اکنون با چه سختی ها و دشواری های مواجهیم؟ شما ببینید که قیمت کالا در کشور چقدر سرسام آور است، الان قوت غالب کشور گندم است ۱۱ میلیون تن مصرف کشور ما است و قوت دوم کشور برنج است ببینید که قیمت برنج الان در بازار چقدر است؟ آیا آقایان می توانند قیمت برنج را برگردانند به شرایط قبل، خیر زیرا وقتی که نتوانستند برای واردات برنج ارز تامین کنند قیمت برنج از ۷-۸ هزار تومان به ۳۰ هزارتومان کشیده شد.
رئیسی در صورت حرکت با اقتدار، میتواند برجام را به زودی حل و فصل کند
احمد کریمی اصفهانی کنشگر سیاسی اصولگرا در گفتوگو با خبرگزاری ایلنا، درباره فشارها به دولت رئیسی برای تحمیل برخی افراد به دولت سیزدهم از سوی برخی جناحهای سیاسی اظهار داشت: یکی از دلایلی که آقای رئیسی در ابتدای امر سعی کرد که حمایت تشکلها را نداشته باشد و اینکه هر منزل ستاد آقای رئیسی بود به معنی پیشبینی این موضوع از قبل است. این که هر گروهی بگوید من کاری کردم که آقای رئیسی پیروز شود، نه چنین چیزی نیست. شورای وحدت، شورای ائتلاف و برخی از تشکلهای دیگر نیز میگفتند که کاندیدای ما آقای رئیسی است. طبیعی است که ممکن است هرکسی به نفع خودش بخواهد این برد را مصادره کند و بگوید با حمایت او آقای رئیسی پیروز شده است، اما اینگونه نبوده و این حمایتها هیچ اثری نداشته و پیروزی در انتخابات، رای خود آقای رئیسی بود. نظرات آزاد است و هر کسی نظری راجع به مسائل دیگر دارد اما کسی که حرف آخر را بعد از رهبری میزند رئیس جمهور است؛ به نظر میرسد آنها باید حتماً مسائل را مورد توجه قرار دهند. مسئلهای که این بار خیلی مهم است این است که نباید اجازه دهیم که اروپا فکر کند که برده و ما باختهایم باید حتماً برد برد باشد. آقای رئیسی نیز چنین روحیهای دارند و با توجه به هماهنگی که انجام میدهند با اقتدار اگر حرکت کنند میتوانند این موضوع را به زودی حل و فصل کند.
راهی جز بازگشت به برجام ندارید
روزنامه جمهوری اسلامی نوشت: با بسته شدن پرونده برجام توسط دولت دوازدهم که به دلیل کارشکنیهای داخلی نتوانست آن را به سرانجام برساند، حالا یکی از نمایندگان اصولگرای قم در مجلس، درباره رویکرد دولت آینده به توافق هستهای گفته است: قطعاً دولت آینده نمیگوید چون برجام ناموفق بوده من برجام را رها خواهم کرد. وی این را هم گفته که «قطعاً نه سیاست نظام جمهوری اسلامی این است و نه دولت جدید این سیاست را خواهد داشت، بلکه دولت جدید اتفاقاً مدعی ادامه برجام است.» نکته بسیار قابل تأمل اینست که همین نماینده مجلس که در دوره قبل هم در مجلس بود، در کوران مباحث مربوط به برجام، در مجلس دهم به همراه چند نفر دیگر از نمایندگان متن برجام را در صحن علنی آتش زد و با آن بشدت مخالفت کرد. همین نماینده حالا گفته: «پیشبینی بنده این نیست که دولت سیزدهم مطلقاً زیر میز برجام بزند، دولت سیزدهم بسیار قویتر از دولت گذشته در استیفای حق ملت عمل خواهد کرد.» این موضعگیری متضاد، نشاندهنده صحت پیشبینیهائی است که از مدتی قبل درباره برجام و افایتیاف صورت میگرفت. صاحبنظران میگفتند کسانی که در برابر اقدامات دولت دوازدهم برای احیاء برجام کارشکنی میکنند، میخواهند این دولت نتواند آن را به سرانجام برساند. از نظر کارشکنان، برجام باید احیاء شود ولی بگونهای و در زمانی که احیاء آن به نام دولت موردنظر خودشان ثبت شود. در آن پیشبینیها این احتمال هم در نظر گرفته شده بود که حتی اگر آمریکا تمام خواستههای ایران را برای بازگشت به برجام بپذیرد، باز هم این حضرات حاضر به دست برداشتن از کارشکنیها نشوند و اجازه ندهند برجام در دولت دوازدهم به سرانجام برسد.
سیاست متفاوت ابراهیم رئیسی در مذاکرات برجام؟
حسین کمالی دبیرکل حزب اسلامی کار و چهره اصلاح طلب، در گفت وگو با خبرگزاری خبرآنلاین به بیان نکاتی پیرامون آینده برجام و سرنوشت پرونده های FATF در دولت سیزدهم پرداخته است. او می گوید: در رابطه با بحث برجام، ایران مشکل خاصی ندارد در حقیقت بد عهدی و بد قولی از طرف آمریکا صورت گرفته است، آن چیزی که الان ایران پیگیری می کند این است که اگر قرار باشد ایران بپذیرد که آمریکا دوباره به برجام برگردد و تاکید اروپایی ها روی برجام باشد اما در مورد مسائل حقوق بشر و مسائل موشکی و مسائلی این قبیل بخواهند جداگانه تحریم هایی را برقرار کنند برای ایران فرق نمی کند که عنوان این تحریم ها چه باشد، مثلا عنوان آن هسته ای باشد یا حقوق بشری باشد و یا موشکی باشد، فرقی نمی کند چون از نظر ایران تحریم، تحریم است. ایران می خواهد بعد از اینکه این مذاکرات ادامه پیدا کرد و گفت و گوها صورت گرفت تحریمی در کار نباشد اما آنها می گویند ما تحریمهایی که در رابطه با مسائل هستهای است را بر می داریم و بقیه تحریمها به قوت خودش باقی است و این چیزی است که جمهوری اسلامی تا الان نپذیرفته است. این دولت با آن دولت هم فرقی نمی کند یعنی نه دولت آقای روحانی و نه دولت آقای رئیسی و هیچ دولت دیگری نمی تواند در این مورد یک سیاست متفاوتی را اتخاذ کند. سیاستی که ایران اعلام کرده است این است که کل تحریم ها باید برداشته شود و آنها می گویند یک بخشی از تحریم ها برداشته می شود و این موضوع اختلافی است که ادامه دارد و تنها بحث برجام مطرح نیست. اروپایی ها و امریکایی ها شاید تمایل داشته باشند که به سمت و سوی برجام حرکت کنند و تحریم های خودشان را تحت عناوین دیگری اعمال کنند که ایران اینها را تا به حال نپذیرفته است.
قانون مجلس برای لغو تحریمها سبب خیر برای تیم مذاکره کننده بود
فواد ایزدی کارشناس مسایل سیاسی در گفت وگو با خبرنگار مهر، قانون راهبردی مجلس شورای اسلامی برای لغو تحریمها را سبب خیر برای تیم مذاکره کننده هستهای کشورمان دانست و گفت: اگر اظهارات علنی دیپلماتهای کشور را بررسی کنید، زمانی که از اهرمهای فشار در دست ایران صحبت میکنند در واقع این اهرم ها ذیل همین قانون راهبردی مجلس محقق شد. اگر شما به گزارش چند هفته پیش نیویورک تایمز نگاه کنید، زمانی که ایران غنی سازی ۶۰ درصد را شروع کرد طرف آمریکایی، ایران را جدی گرفت. از این جهت، قانون مجلس غیر از خیر برای مذاکره کنندگان ما چیز دیگری نداشت و توانمندی تیم مذاکره کننده ایرانی را بالا برد. این که میبینید رئیس جمهور و برخی از مقامات قوه مجریه، مدتی است از ادبیات این چنینی استفاده می کنند، به دلیل درگیری ها و دعواهای سیاسی داخلی است.
دیدگاه تان را بنویسید